Common Ground: de 5 principes voor gemeentelijke IT uitgelegd

Common Ground is de Nederlandse visie op gemeentelijke informatievoorziening. Het doel: een wendbare, transparante en veilige IT-infrastructuur door data en processen radicaal te scheiden. De vijf principes vormen de basis.

De 5 principes

1. Data bij de bron

Data wordt opgeslagen bij de verantwoordelijke bronhouder — niet gekopieerd naar elke applicatie die het nodig heeft. Een adreswijziging wordt één keer geregistreerd en is direct beschikbaar voor alle systemen via API's.

Concreet: geen CSV-exports van het BRP naar een losse AI-database. AI-systemen bevragen de bron via API's.

2. Gescheiden lagen

Data, logica en presentatie zijn strikt gescheiden. Een applicatie is geen monoliet maar een compositie van losse componenten die via standaard interfaces communiceren.

Concreet: je RAG-pipeline is geen "AI-systeem" maar een combinatie van een embedding service, een vector database, en een chat-interface.

3. API-first

Alles communiceert via REST APIs met open standaarden. Geen directe database-koppelingen, geen bestandsoverdracht als integratiemechanisme.

Concreet: Qdrant draait achter een API. Open WebUI bevraagt Ollama via API. Alles is vervangbaar zonder de rest te breken.

4. Open standaarden

Gebruik open source, open specificaties, en community-gedreven ontwikkeling. Vermijd vendor lock-in door proprietary formats.

Concreet: Docker compose files in plaats van vendor-specifieke orchestratie. OpenAPI specs in plaats van binary protocollen.

5. Herbruikbaarheid

Bouw componenten die herbruikbaar zijn voor meerdere gemeenten. De VNG beheert een catalogus van referentiecomponenten.

Concreet: de AI-in-a-Box Ansible playbook is een herbruikbare component — één keer bouwen, overal deployen.

Common Ground en AI: de praktijk

Hoe ziet een Common Ground-compliant AI-architectuur eruit?

Gebruikersinterface (Open WebUI)
        ↕ API
Embedding Service (Ollama nomic-embed-text)
        ↕ API
Vector Database (Qdrant)
        ↕ API
Brondata (Zaaksysteem, Documentmanagementsysteem, BRP)

Geen enkele laag weet hoe de laag eronder werkt — alleen welke API wordt aangeboden. Vervang Qdrant door pgvector zonder dat de UI iets merkt.

Migratie in 4 fasen

| Fase | Wat? | Tijdlijn | |------|------|----------| | 1. Bewustwording | Inventariseer huidige koppelvlakken | Maand 1 | | 2. API-laag aanbrengen | REST APIs om legacy systemen | Maand 2-4 | | 3. Data scheiden | Data migreren naar bronsystemen | Maand 5-8 | | 4. Componenten vervangen | Legacy uitfaseren voor GDI-componenten | Maand 9+ |

Hoe de common-ground plugin helpt

De common-ground Claude Code plugin toetst jouw IT op Common Ground-principes:

/common-ground — quickscan: voldoe je aan de 5 principes?
Haven API gateway configuratie-referentie
StUF-uitfasering checklist met API-alternatieven
NL Design System component mapping

Meer weten?

DjimIT adviseert gemeenten over Common Ground-adoptie en AI-integratie binnen de gemeentelijke architectuur.

Plan een kennismaking →