Ga naar hoofdinhoud
← Terug naar blog

De vibe stopt waar de wet begint: vibe coding versus vibe engineering

AI Security

De kern

Vibe coding is helder gedefinieerd: een model code laten schrijven en het resultaat accepteren zonder te lezen of te verifiëren wat het doet, "forget that the code even exists". "Vibe engineering" is dat niet. Het is een begrip dat eind 2025 werd voorgesteld als het verantwoordelijke tegenovergestelde van vibe coding, maar dat nooit een eigen, afdwingbare definitie kreeg; de bedenker meldde zelf dat "agentic engineering" de term verdringt. Waarom dat ertoe doet, toont discussie #2304 op de repository REA: een gebruiker vraagt daar letterlijk waar de juridische grenzen liggen van een AI-agent die binaries reverse-engineert. Dat die vraag op een communityforum gesteld moet worden, is het bewijs dat de vibe geen aansprakelijkheidslaag heeft. Voor een organisatie onder BIO2, NIS2 en de AVG is autorisatie uitbesteden aan de weigering van een model een controlefalen.


De twee begrippen, en waarom het verschil ertoe doet

Vibe coding is in februari 2025 gemunt door Andrej Karpathy, die het definieerde als "a new kind of coding, where you fully give in to the vibes, embrace exponentials, and forget that the code even exists". De kern is niet het gebruik van een model, maar de houding: de maker interacteert niet meer met de code zelf, controleert de diffs niet, en accepteert de uitkomst als die "lijkt te werken". Simon Willison vatte het in oktober 2025 samen als "the fast, loose and irresponsible way of building software with AI".

Vibe engineering is de poging om de andere kant van dat spectrum een naam te geven. Willison stelde de term in oktober 2025 voor als "the other end of the spectrum, where seasoned professionals accelerate their work with LLMs while staying proudly and confidently accountable for the software they produce". Zijn kerninzicht is dat LLM's bestaande eersteklas engineeringpraktijken belonen: geautomatiseerd testen, vooraf plannen, goede documentatie, versiebeheer, continue integratie en een cultuur van codereview.

Daar zit meteen de twist. Drie feiten maken "vibe engineering" een betwist begrip in plaats van een discipline:

  • De term is een jaar later al weer opgegeven. Willison noteerde op 23 februari 2026 zelf dat "Agentic Engineering" de term aan het verdringen is. Een begrip dat zijn eigen bedenker al heeft vervangen, had nooit een stabiele operationele betekenis.
  • De scherpste kritiek komt van vóór de introductie. Sergey Tselovalnikov schreef in maart 2025 "There is no Vibe Engineering", met als uitgangspunt dat software-engineering "programming integrated over time" is, de definitie uit "Software Engineering at Google". Vibe coding is coderen op één moment in de tijd, niet engineering over de levensduur. Zijn conclusie: "vibe engineering" is óf redundant met gewone engineering, óf een misleidend etiket.
  • De scheidslijn is geen stijl maar aansprakelijkheid. Tselovalnikovs toets is niet technisch maar existentieel: "Would you happily go on-call for a system of fully AI-generated services?" Het overwegende antwoord is nee.

Dat laatste punt is de brug naar de casus. Vibe coding en het betwiste "vibe engineering" verschillen niet primair in codekwaliteit of testdekking, maar in waar de aansprakelijkheid en de autorisatie leven. Vibe coding besteedt beide uit aan het model, aan het forum, aan "het werkt toch". Echte engineering internaliseert ze: de maker blijft aansprakelijk, en autoriseert expliciet wat hij mag aanraken. De discussie over REA is precies dat verschil, zichtbaar gemaakt.

De verbinding van de terminologiediscussie met de REA-casus levert zo een synthese op die geen van beide bronnen apart maakt: de scheidslijn is geen kwestie van codekwaliteit maar van aansprakelijkheid, en waar die ontbreekt treedt de weigering van het model op als surrogaat-governancefunctie.

De casus: REA en de vraag "waar liggen de juridische grenzen?"

REA, "Reverse Engineer Anything", is een open-source MCP-server die een codingagent (Claude Code, Codex, Cursor, Gemini CLI) koppelt aan reverse-engineeringtools. De agent kan een binair bestand openen, een crashdump of een .NET-assembly inspecteren, en een opgeslagen netwerkopname (HAR of mitmproxy) uitlezen, zonder de broncode te hebben. De tool zelf is MIT-gelicenseerd en de analyse draait lokaal. Het is een legitiem en krachtig instrument voor beveiligingsonderzoek, interoperabiliteit en softwarebehoud. De inzet is twee commando's:

npx rea-agents setup
npx -y rea-agents@latest analyze-javascript-application /pad/naar/app --json

De kracht is tegelijk het probleem. Dezelfde tool die een eigen crashdump uitleest, kan ook een DRM-controle omzeilen of een beschermd programma reconstrueren. Discussie #2304, geopend op 12 oktober 2026, is letterlijk een gebruiker die de grens probeert te vinden. De auteur presenteert zichzelf als "a hobbyist who tests REA, not a lawyer", en laat weten dat het bericht door Claude Code (Opus 5.5) is opgesteld. Dat is al een signaal: de vraag naar de juridische grens wordt beantwoord door een model dat zelf deel uitmaakt van de gereedschapsketen.

De discussie deelt het terrein in stoplichten in:

  • Groen: eigen code en eigen crashdumps, open-source binaries, malwaresamples in een sandbox, CTF-opgaven, save-files van een eigen game, opgeslagen netwerkverkeer van een eigen apparaat, en good-faith beveiligingsonderzoek op een eigen apparaat.
  • Geel: modden van een game, bugfixes in gekochte software, en vooral alles waar toestemming bij komt kijken: pentests en bugbounties vereisen schriftelijke toestemming van de eigenaar of de regels van het bountyprogramma, software van een werkgever of klant vereist een schriftelijke scope.
  • Rood: een gereconstrueerde kopie van andermans software verkopen of publiceren, DRM- of licensechecks kraken, gamecheats, en inbreken op systemen zonder toestemming.

De juridische grond onder die stoplichten is een meerlandenmatrix. In de EU garandeert de softwarerichtlijn 2009/24/EG het recht om een programma te bestuderen en te testen (artikel 5 lid 3) en te decompileren voor interoperabiliteit (artikel 6), terwijl het omzeilen van technische bescherming verboden blijft (artikel 7 lid 1 onder c) en contractbepalingen die die rechten uitsluiten nietig zijn (artikel 8). Het Hof van Justitie verduidelijkte in Top System (C-13/20) dat een koper mag decompileren om fouten te herstellen, alleen voor zover nodig. In de VS beheerst de DMCA (17 U.S.C. § 1201) de omzeiling en het verspreiden van omzeiltools, en de CFAA het "zonder toestemming" benaderen van systemen; jurisprudentie als Sega v. Accolade en Sony v. Connectix erkende decompilatie voor interoperabiliteit als fair use, maar MDY v. Blizzard maakte de verkoper van een anti-cheat-omzeiler aansprakelijk.

De complexiteit van dit speelveld is niet lineair maar combinatorisch. Met J jurisdicties en U soorten gebruik telt de autorisatievraag O(J × U) mogelijke uitkomsten, en elke nieuwe jurisdictie voegt een volle dimensie toe, omdat de uitzonderingen niet tussen rechtsstelsels overdragen. Dat is precies waarom een forumvraag geen vervanging is voor een eigen autorisatiemodel.

Twee details maken de casus voor een compliancelezer relevant. Ten eerste blokkeert het model zelf: de discussie meldt dat Claude Code en Cursor reverse-engineeringwerk regelmatig weigeren, omdat de veiligheidscontroles van Anthropic "broad on purpose" zijn en "everything the model reads" beoordelen, niet alleen de laatste prompt. Legitiem beveiligingswerk wordt daardoor "sometimes flagged". Ten tweede is de grens een bewegend doel: de gebruiksvoorwaarden van Anthropic bestaan in een versie van 15 september 2025 en een van 12 november 2026, en alleen de nieuwe zegt dat een blokkade "does not by itself indicate a violation" en dat beveiligingsonderzoek "does not prohibit" is.

Alternatieve verklaringen

Dezelfde waarneming, de modelweigering bij reverse-engineering, laat drie verklaringen toe die elkaar niet overlappen:

  1. De weigering is een UX-bug die je moet omzeilen. Dit is de framing van de vibe coder: de guardrail is hinder, dus herformuleer of oefen druk uit tot het model meewerkt. De toets die deze verklaring onderscheidt, is waar de herformulering op mikt: op de inhoud (wat is juridisch toegestaan) of op de guardrail (hoe kom ik langs de weigering). De discussie zelf is hier expliciet: een crack "my own build" noemen is "a trick", en zowel REA als Anthropic verbieden trucs om langs de guardrails van een model te komen. Wie de weigering behandelt als een te omzeilen obstakel, bevestigt dat er geen autorisatiemodel is; wie haar behandelt als een signaal, begint bij de aansprakelijkheid.

  2. De juridische ambiguïteit is intrinsiek, dus "op de vibes vertrouwen en het forum vragen" is rationeel. Deze verklaring stelt dat de meerlandenmatrix zo feitelijk en veranderlijk is dat alleen een community antwoord kan geven. De onderscheidende toets is of de organisatie een eigen autorisatiemodel heeft: een geschreven scope, een assetinventaris en een eigenaar die goedkeurt. Is dat er, dan klapt de ambiguïteit in tot een beslissing die iemand neemt. Is dat er niet, dan is het forum een vervanging voor een ontbrekende controle, niet een oplossing.

  3. Vibe engineering is wél de discipline, dus de casus raakt haar niet. Dit is Willisons aspiratieve lezing: een ervaren professional die verantwoordelijkheid neemt, valt niet onder de kritiek. De onderscheidende toets is of die professional de uitkomst van de reverse-engineering internaliseert (hij beoordeelt zelf de juridische reikwijdte en blijft aansprakelijk) of externaliseert (hij vraagt het forum "waar liggen de lijnen"). Alleen het eerste is engineering; het tweede is vibe coding met een labjas aan.

Wat deze conclusie zou falsificeren

De conclusie, dat "vibe engineering" óf gewoon engineering is óf vibe coding onder een andere naam, is falsifieerbaar op drie manieren:

  • Als "vibe engineering" een stabiele operationele definitie krijgt met meetbare criteria, verifieerbare gates en een eigen aansprakelijkheidsprimitief dat gewone engineering niet heeft, dan vervalt de these. Concreet: als een gereguleerde organisatie een "vibe engineering"-praktijk kan aanwijzen die een BIO2-audit doorstaat zónder relabeling naar gewone engineering, is de term niet redundant.
  • Als een jurisdictie of modelaanbieder een eenduidig, machinaal leesbaar autorisatiemodel publiceert voor agentisch reverse-engineeringwerk, wordt de forumvraag overbodig en verdwijnt het bewijs voor de aansprakelijkheidskloof.
  • Als de weigering van het model niet blijkt te correleren met juridische risico's maar met willekeur, dan was de casus geen governancevacuüm maar gewoon ruis. De discussie zelf biedt daarvoor geen aanwijzingen, maar het is een open vraag die de bron niet beslecht.

Wat de discussie niet zegt

De beperkingen van de bron zijn substantieel, en een deel ervan staat er zelf in. De auteur is expliciet geen jurist en het bericht is "not legal advice"; het is opgesteld door Claude Code op basis van pagina's die het model zelf heeft opgehaald. De juridische secties over Japan en China zijn gelezen in Engelse vertaling, die over Brazilië en Chili zijn voor het bericht vertaald. De discussie is US-zwaar: de DMCA en de CFAA domineren, terwijl de Nederlandse omzetting van de softwarerichtlijn in de Auteurswet niet wordt behandeld. En de discussie raadt zelf aan de eigen nationale wetstekst te controleren, omdat "laws change".

Belangrijker voor de doelgroep: de discussie behandelt de juridische grens, niet de organisatorische aansprakelijkheidsgrens. Wie er binnen een organisatie verantwoordelijk is voor een reverse-engineeringactie, welke audittrail dat achterlaat en hoe dat zich verhoudt tot BIO2, NIS2 en de AVG, komt niet aan de orde. Dat is precies de kloof die een gereguleerde organisatie moet dichten, en die de bron openlaat.

Wat te doen

Voor een CISO of CIO die codingagents laat reverse-engineeren, of dat wil voorkomen, drie controles die deze maand uitvoerbaar zijn:

  1. Vervang de modelweigering door een autorisatiemodel. Stel schriftelijk vast wat de scope is, op welke assets en met welke rechtsgrond, vóór een agent iets aanraakt. De softwarerichtlijn geeft rechten voor interoperabiliteit en foutherstel (artikel 5 lid 3 en 6), maar geen vrijbrief voor het omzeilen van technische bescherming (artikel 7 lid 1 onder c). Leg per doel vast: eigen asset, toestemming van de eigenaar, of een bountyprogramma met regels. Een minimaal werkbare scope ziet er zo uit:
# autorisatie-scope, vast te leggen vóór een reverse-engineeringactie
doel:         buganalyse van een eigen build
asset:        eigen_binary_v1.2
rechtsgrond:  softwarerichtlijn 2009/24/EG artikel 5 lid 3
toestemming:  niet vereist, eigen asset
omgeving:     sandbox, zonder netwerkegress, zonder productiedata
  1. Behandel de agent als een verwerker met een eigen threat model. Een tool die binaries opent, crashdumps leest en netwerkopnames uitleest, is dual-use. Een malafide binary kan een promptinjectie dragen, en de "evidence"-uitvoer is een exfiltratiekanaal. Scheid de analyseomgeving (sandbox of VM) van productie en geef de agent least-privilege op zijn tools. De eigen disclaimer van REA is ondubbelzinnig: "Local operation does not establish authorization".

  2. Voer een AVG-check uit op de artefacten. Reverse-engineering legt persoonsgegevens bloot in binaries, netwerkopnames en crashdumps; een HAR- of mitmproxy-bestand is letterlijk vastgelegd verkeer. Wat lokaal draait, is daarmee niet automatisch toegestaan te verwerken of te bewaren. Een ministerie, gemeente of ziekenhuis dat een agent laat decompileren, verwerkt mogelijk gegevens zonder rechtsgrond als de scope niet vooraf is vastgelegd.

De tegenfeitelijke vraag maakt de urgentie concreet: wat als dezelfde agent die vandaag een eigen crashdump analyseert, morgen op een gekochte leveranciersapplicatie wordt losgelaten om een licensecheck te begrijpen? Zonder autorisatiemodel is de enige grens dan de weigering van een model, en die is per beleidsversie anders.

Zie ook

Bronnen

  1. Using REA with Claude and other AI models: what's fine, what needs permission, and where are the legal lines? (discussie #2304), morluto/rea op GitHub, 12 oktober 2026
  2. REA: Reverse Engineer Anything (repository en README), morluto, MIT-licentie
  3. REA Disclaimer (responsible use en user responsibility), morluto/rea
  4. Vibe engineering, Simon Willison, 7 oktober 2025 (met update van 23 februari 2026)
  5. There is no Vibe Engineering, Sergey Tselovalnikov, 31 maart 2025
  6. Vibe Coding vs. Vibe Engineering, mfbt.ai, 30 januari 2026
  7. Richtlijn 2009/24/EG betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's, EUR-Lex
  8. Richtlijn (EU) 2022/2555 (NIS2), EUR-Lex
  9. Verordening (EU) 2016/679 (AVG/GDPR), EUR-Lex

AI & Security Intelligence

Wekelijkse nieuwsbrief met AI updates, security alerts en compliance inzichten, direct in uw inbox.

Security & AI Operating Model

Advisory met executiekracht

Van BIO2 en NIS2 tot EU AI Act, embedded in uw operating model, niet als extern project. Maandelijks opzegbaar, met assessments als bewijsvoering.